به گزارش اول خودرو، ایران‌خودرو، بزرگ‌ترین خودروساز ایران، تنها یک شرکت نیست؛ یک زنجیره صنعتی عظیم است که ده‌ها هزار نفر به طور مستقیم و غیرمستقیم به آن وابسته‌اند و عملکردش بر کل اقتصاد کشور اثر می‌گذارد. داستان این شرکت از مونتاژ یک اتوبوس آلمانی شروع شد و به تولید بیش از نیمی از خودروهای سواری کشور رسید، اما در سال‌های اخیر این داستان با فراز و نشیب‌های زیادی همراه بوده است.
تاریخچه؛ از ایران‌ناسیونال تا ایران‌خودرو
شرکت در مرداد ۱۳۴۱ توسط برادران خیامی با نام «کارخانجات صنعتی ایران ناسیونال» تأسیس شد و در مهر ۱۳۴۲ به بهره‌برداری رسید. اولین محصول آن مونتاژ اتوبوس‌هایی با شاسی و قطعات آلمانی بود. نقطه عطف تاریخ این شرکت، قرارداد همکاری با شرکت روتس انگلستان در سال ۱۳۴۵ برای ساخت خودروی پیکان بود. پیکان به سرعت به خودروی ملی ایران تبدیل شد و پایه‌های صنعت خودرو کشور را بنا نهاد.
پس از انقلاب، نام شرکت به ایران‌خودرو تغییر یافت. در سال ۱۳۶۷ و پس از تعطیلی کارخانه تالبوت انگلستان (مالک پلتفرم پیکان)، ایران‌خودرو ماشین‌آلات خط تولید آن را خرید و قراردادی با پژو فرانسه برای تولید پژو ۴۰۵ منعقد کرد. این همکاری، مسیر ایران‌خودرو را برای دهه‌ها به سمت مونتاژ محصولات پژو سوق داد.
اولین محصول کاملاً ایرانی این شرکت، سمند، در سال ۱۳۸۰ رونمایی شد تا پاسخی به انتقادات از وابستگی به خارج باشد. در سال ۱۳۹۳ نیز دنا به عنوان دومین محصول ملی وارد بازار شد.
محصولات؛ سبدی متنوع با تکیه بر پژو و سمند
ایران‌خودرو در طول سال‌ها، سبد محصولات متنوعی را عرضه کرده است. در یک سال اخیر، گروه پژو با حدود ۶۹ درصد، بیشترین سهم تولید این شرکت را به خود اختصاص داده است. پس از آن، گروه سمند با ۱۳ درصد و دنا با ۱۱ درصد قرار دارند.
بر اساس آخرین طرح پیش‌فروش این شرکت در آبان ۱۴۰۵، محصولات فعال و پرتقاضای آن شامل موارد زیر است:
- خانواده تارا: تارا دستی V1P و تارا اتوماتیک توربو.
- خانواده سورن: سورن پلاس با موتور TU5P و نسخه دوگانه‌سوز.
- خانواده پژو ۲۰۷: نسخه‌های دستی TU5P با سقف شیشه‌ای و فلزی.
- خانواده دنا: دنا پلاس دستی EF7P با رینگ آلومینیومی یا فولادی.
- خانواده رانا: رانا پلاس TU5P با ترمز عقب دیسکی.
همچنین در نمایشگاه خودرو تهران ۱۴۰۵، این شرکت از محصولات جدیدتری مانند تارا هیبرید (e-RUN) با مصرف سوخت حدود ۴.۸ لیتر، ریرا با موتور ۱.۶۵ لیتری توربو و ۱۶۵ اسب‌بخار، و سفیر R7 و شوال ۲ رونمایی کرد.
تجربه خریداران؛ از انتظار طولانی تا بهبود شاخص‌های کیفی
تجربه خرید از ایران‌خودرو در سال‌های اخیر بسیار متناقض بوده است.
روی دیگر سکه (تأخیرها): گزارش‌های متعددی از تأخیرهای طولانی در تحویل خودرو وجود دارد. برای مثال، جمعی از متقاضیان خودروی ریرا که در شهریور ۱۴۰۳ ثبت‌نام کرده و بهمن ماه همان سال وجه خود را تکمیل کرده بودند، پس از گذشت چند ماه همچنان بدون خودرو و بدون پاسخ روشن از سوی شرکت مانده بودند.
بهبود نسبی در کیفیت: در مقابل، گزارش شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران (ISQI) در سال ۱۴۰۴ نشان از بهبود دارد. بر اساس این گزارش، رضایت مشتریان از کیفیت اولیه خودرو (CSAT) به ۷۳.۵ درصد رسیده و شاخص سلامت اولیه (درصد خودروهای بدون ایراد در ۷۲ ساعت اول) به ۹۸.۳ درصد افزایش یافته است. همچنین شکایات ثبت‌شده در مراجع نظارتی ۴۲ درصد کاهش یافته است.
حواشی؛ خصوصی‌سازی، قیمت و زیان
واگذاری به بخش خصوصی و جنجال‌های آن
مدیریت ایران‌خودرو در ۱۷ بهمن ۱۴۰۳ به بخش خصوصی (گروه کروز) واگذار شد. این واگذاری از همان ابتدا با اختلاف نظرهای جدی درباره نحوه اجرا و ترکیب سهامداری همراه بود و به بررسی‌های نظارتی و پارلمانی رسید.
جهش قیمت‌ها
یکی از ملموس‌ترین اتفاقات دوره مدیریت جدید، افزایش شدید قیمت محصولات بود. مقایسه قیمت‌های کارخانه‌ای آذر ۱۴۰۳ (پیش از تغییر مدیریت) با شهریور ۱۴۰۵ نشان می‌دهد قیمت برخی محصولات بیش از ۲.۵ برابر شده است؛ رشدی از حدود ۱۵۴ درصد برای پژو ۲۰۷ تا ۱۸۳ درصد برای ریرا. موج جدیدی از افزایش قیمت نیز در شهریور ۱۴۰۵ به بهانه افزایش ارزش گواهی اسقاط اعمال شد.
چالش زیان‌دهی
با وجود رشد تولید و بهبود برخی شاخص‌های کیفی، ایران‌خودرو همچنان با زیان دست‌وپنجه نرم می‌کند. زیان انباشته شرکت تا پایان شهریور ۱۴۰۴ به بیش از ۱۳۴ هزار میلیارد تومان رسیده است.
جمع‌بندی
ایران‌خودرو، غولی است که ریشه در تاریخ صنعت ایران دارد. این شرکت با تولید بیش از نیمی از خودروهای کشور، نقشی بی‌بدیل در اشتغال و زنجیره تأمین دارد. با این حال، کارنامه آن در سال‌های اخیر ترکیبی از تأخیر در تعهدات، جهش قیمت‌ها و زیان‌دهی از یک سو، و تلاش برای بهبود کیفیت و توسعه محصولات جدید (به‌ویژه در حوزه هیبریدی) از سوی دیگر است. آینده این شرکت به توانایی مدیریت جدید در تحقق وعده‌هایش برای افزایش تولید، بهبود بهره‌وری و ارائه محصولات رقابتی بستگی دارد.
💬 دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.