آرم پژو ۴۰۵؛ از اره فولادی ۱۸۵۰ تا نماد تیونینگ جوانان ایرانی

آرم پژو؛ از اره‌های فولادی تا نماد جهانی

آرم پژو، بیش از یک لوگو، نمادی است که تاریخچه یک قرن‌ونیمه را با سرنوشت خاص خودرو در ایران گره زده است. داستان این شیر، از کارگاه‌های آهنگری فرانسه تا خیابان‌های تهران، پر از تحول و حاشیه است.

تاریخچه آرم پژو؛ از اره تا خودرو

خاستگاه (۱۸۵۸-۱۹۰۵) اولین دوره آرم پژو است. شیر پژو برای اولین بار در ۲۰ نوامبر ۱۸۵۸ توسط امیل پژو به ثبت رسید، اما ریشه آن به سال ۱۸۵۰ برمی‌گردد. برادران پژو از یک زرگر و حکاک در منطقه فرانش-کنته خواستند تا نشانه‌ای برای محصولات فولادی‌شان طراحی کند. آن‌ها شیر را انتخاب کردند، نه به خاطر خودرو، بلکه به دلیل ویژگی‌های اره‌های پژو: دندانه‌هایی محکم مثل دندان شیر، تیغه‌ای انعطاف‌پذیر مثل ستون فقرات شیر و سرعت برشی مثل جهش شیر.

ورود به دنیای خودرو (۱۹۰۵-۱۹۵۸) دومین دوره است. اگرچه اولین خودروی تولیدی پژو در سال ۱۸۹۱ ساخته شد، اما اولین بار در سال ۱۹۰۶ بود که لوگوی «شیر در حال راه رفتن روی پیکان» روی خودروهای تولیدی ظاهر شد. در دهه‌های بعد، شیر از یک تصویر دوبعدی به یک مجسمه سه‌بعدی روی درپوش رادیاتور تبدیل شد. در سال ۱۹۳۳ با معرفی مدل‌های ۲۰۱، ۳۰۱ و ۶۰۱، سر شیر برای اولین بار روی جلوپنجره ظاهر شد. اما این مجسمه‌های برجسته به دلیل خطرناک بودن در تصادفات، در سپتامبر ۱۹۵۸ حذف شدند.

شیر هرالدیک (۱۹۵۷ به بعد) سومین دوره است. در سال ۱۹۵۷، با معرفی مدل ۲۰۳، پژو به سراغ شیر هرالدیک فرانش-کنته رفت؛ شیری که روی دو پا ایستاده و دقیقاً مشابه نشان منطقه فرانش-کنته است. این طرح، پیش‌درآمد لوگوهای مدرن پژو شد. در سال ۱۹۷۵، «شیر سیمی» (Wire Lion) یا شیر خط‌خطی متولد شد؛ طرحی که سال‌ها روی خودروهای خاطره‌انگیزی مثل ۲۰۵ و ۴۰۵ دیده شد.

آرم پژو ۴۰۵ و حواشی آن در ایران

چه آرمی روی پژو ۴۰۵ ایران می‌رفت؟ پژو ۴۰۵ در ایران از سال ۱۳۷۱ (۱۹۹۲) توسط ایران‌خودرو عرضه شد. در آن زمان، پژو در سطح جهانی از لوگوی «شیر سیمی» (Wire Lion) استفاده می‌کرد؛ طرحی که در آن شیر به صورت خطوط نازک و توخالی روی یک زمینه تیره (معمولاً مشکی یا آبی) قرار می‌گرفت و زیر آن نوشته «PEUGEOT» دیده می‌شد. این همان لوگویی است که سال‌ها روی جلوپنجره و صندوق عقب ۴۰۵های ایرانی دیده می‌شد.

حاشیه اول: تولید ۴۰۵ در ایران پس از توقف جهانی. پژو تولید ۴۰۵ را در سطح جهانی در سال ۱۹۹۷ متوقف کرد، اما ایران‌خودرو تولید آن را تا سال ۲۰۲۴ ادامه داد. این موضوع باعث تعجب نشریه آمریکایی The Autopian شد که در گزارشی با عنوان «کارشناس غربی باور نمی‌کند پژو ۴۰۵ همچنان در ایران زنده است» به این پدیده پرداخت. آرم پژو روی ۴۰۵های ایرانی در حالی همچنان خودنمایی می‌کرد که این خودرو در اروپا سال‌ها بود که به موزه رفته بود.

حاشیه دوم: تیونینگ و «شیر» به‌عنوان نماد جوانان. آرم پژو روی ۴۰۵ در ایران به یک نماد خرده‌فرهنگی تبدیل شد. The Autopian گزارش داد که پژوهای ۴۰۵ در ایران به یک «پدیده تیونینگ» تبدیل شده‌اند؛ جایی که آرم پژو به همراه تغییرات ظاهری (مثل عقب بالا رفته) به «زبان اعتراض، سرگرمی و هویت» جوانان ایرانی تبدیل شده است. آرمی که روزی نشان کیفیت اره بود، حالا روی خودرویی بود که جوانان با آن ابراز وجود می‌کردند.

حاشیه سوم: تغییر آرم‌ها و بلاتکلیفی بعد از توقف. با توقف تولید پژو پارس (فیس‌لیفت ۴۰۵) در سال ۲۰۲۴، بحث درباره آرم‌ها و برندینگ بالا گرفت. ایران‌خودرو اعلام کرد تولید ۴۰۵ و پارس «پس از اجرای تعهدات» متوقف خواهد شد. این یعنی نسل آخری که با شیر پژو تولید شد، به پایان خط رسید. با این حال، آرم‌های پژو به‌عنوان قطعه یدکی و تیونینگ همچنان در بازار فعال هستند. فروشگاه‌های لوازم اسپرت، آرم‌های «GLX»، «طرح زانتیا» و سایر طرح‌های کاستوم را برای ۴۰۵ عرضه می‌کنند.